Zomerserie 2025
Felix Timmermans (in 1933) – ‘… en ze droegen hem met de zwarte wieg naar ’t gasthuis.’

Toen kwam die vreselijke ziekte:
de keelzweer,
die zoveel mensen onder d’aarde stopte.

Die ziekte kwam zo ineens,
die stak de keel in brand,
’t was om de muren op te lopen van de pijn,
en daar was geen kruid voor gewassen.

Op een nacht
sloeg zij bij Manuëlleken ook in de keel.
In zijn hemd liep hij huilend de straat op.
“Ik heb het! Ik heb het!”

Ze vonden hem ’s morgens
krinselend
onder den Kruislievenheer.

Ze droegen hem
met de zwarte wieg
naar ’t gasthuis.

Swenst hij daar lag,
met den dood op het lijf,
bleef er een glimlach op zijn bevenden mond.

De oude pastoor
die hem al eens was komen troosten
met schone spreuken,
had ook gezegd:
“Troost u vriend.
De Weg naar den Hemel loopt voorbij het Kruis.”

Manuëlleken nam dat letterlijk op.
Want de weg naar het kerkhof
ging ook voorbij “Het Kruis”,
de “café chantant”.

En ’s nachts zou hij
van uit den grond
als een witte gedaante
naar omhoog stijgen.

Daarom glimlachte hij.

En toen hij sterven ging,
nam hij al zijn krachten bijeen
om aan den pastoor te vragen:
“Ik ben onder het Kruis gevonden …
de weg loopt langs daar…
laat mijn kist daar een half minuutje staan?
Een half, klein minuutje?…”

Maar toen ze twee dagen daarna
met den zwarten wagen
daar voorbij moesten,
was de straat opengebroken
voor het gerij.

Uit het verhaal
In ’t Kruis, café chantant
Geschreven in 1933 door Felix Timmermans
in Lier samen met andere verhalen
gebundeld in het boek ‘Jan de kraai’
Marnix Pockets Manteau 1969

Felix Timmermans (1886-1947)

Felix Timmermans was een prominente Vlaamse schrijver, dichter en schilder, geboren op 5 juli 1886 in Lier, België, waar hij ook het grootste deel van zijn leven woonde en werkte. Hij wordt algemeen beschouwd als een van de belangrijkste figuren van de Vlaamse literatuur van de 20e eeuw en is vooral bekend om zijn streekromans die het leven in de Kempen portretteren.

Timmermans kwam uit een welgesteld gezin; zijn vader was timmerman en had een meubelzaak. Hoewel hij aanvankelijk een opleiding tot decoratieschilder volgde aan de Lierse Academie, manifesteerde zijn talent voor schrijven zich al op jonge leeftijd. Zijn doorbraak kwam in 1916 met de roman “Pallieter”, die hem nationaal en internationaal beroemd maakte.

Naast zijn schrijverschap was Timmermans ook een begenadigd schilder en illustrator, en veel van zijn boeken zijn door hemzelf geïllustreerd. Zijn leven werd gekenmerkt door een diepe verbondenheid met zijn geboortestreek, de natuur en een sterk geloof, elementen die vaak terugkomen in zijn werk. Hij ontving in 1937 de Grote Prijs der Nederlandse Letteren voor zijn gehele oeuvre. Felix Timmermans overleed op 24 januari 1947 in Lier.

De schrijfstijl van Felix Timmermans is uniek en direct herkenbaar, gekenmerkt door een aantal prominente kenmerken:

• Timmermans was een meester in het oproepen van beelden met woorden. Zijn beschrijvingen zijn vaak zintuiglijk, kleurrijk en gedetailleerd, alsof hij een schilderij met taal creëert. Hij gebruikt veel bijvoeglijke naamwoorden en bijwoorden om een rijke sfeer te scheppen.
• Hij gebruikte vaak elementen van het Kempische dialect en volkstaal in zijn werk, wat bijdroeg aan de authenticiteit en de lokale kleur van zijn verhalen. Dit maakte zijn personages en dialogen zeer geloofwaardig.
• Zijn werk is doordrongen van een milde, vaak relativerende humor. Deze humor is zelden kwetsend, maar eerder aandoenlijk en menselijk. Hij had een scherp oog voor de kleine eigenaardigheden en dwaasheden van mensen.
• Timmermans beschrijft de seizoenen, het platteland en de dieren met grote liefde en precisie. De natuur is vaak meer dan alleen een decor; het is een levend personage dat de stemming en het leven van de personages beïnvloedt.
• Veel van zijn proza heeft een lyrische, bijna poëtische kwaliteit. Hij gebruikt ritme en klank in zijn zinnen, wat zijn teksten een zekere muzikaliteit geeft.
• Hoewel zijn taal rijk is, straalt zijn stijl vaak een zekere eenvoud en puurheid uit. Hij vertelt ogenschijnlijk eenvoudige verhalen over alledaagse mensen, maar weet daarin diepmenselijke thema’s aan te snijden.
• Zijn werk ademt een sfeer van nostalgie naar een voorbije, idyllische tijd op het platteland. Hij idealiseerde vaak het Kempische boerenleven, wat een zekere melancholie aan zijn verhalen toevoegt.

De combinatie van deze elementen maakt de schrijfstijl van Felix Timmermans tijdloos en geliefd bij een breed publiek. Hij slaagde erin om het Kempische leven op een unieke en ontroerende wijze te vangen in zijn literaire werken.

L35